Categorie Optoppingen

Locatie
Koekelberg
Opdrachtgever
Privaat
Architect
atelier tom vanhee
Stabiliteitsbureau
Lime
Studiebureau energie
Rob Hautekees en Climatex
Bewoonbare oppervlakte
146 m²
Voorlopige oplevering
15/03/2018
In welke bouwelementen is hout toegepast?
Vloeren en daken (Kerto en WBP), gevelwanden (geautoclaveerde cederbekleding), terrasbekleding+borstwering,binnenwanden en bekleding, trap+leuning+handgreep+borstwering, vloerbekleding bovenste niv., vast meubilair
Houtvolume
39,128 m³
Documenten
[PDF] 5_2Prix_SU14_Plans

Onbenutte zolder wordt passieve duplex-dakwoning
[2e prijs]

Photo credits: Stijn Bollaert

Architecturale kwaliteit en inplanting

a. Meerwaarde van het gebouw voor de omgeving
01. De dakwoning benut een restruimte in de stad. Een onbenutte zolder wordt bouwgrond.
02. De houten constructie vervolledigt de parkwand en speelt in op de horizontale belijning en de kleuren van het metselwerk in omringende gevels.
03. De woning is met hout gebouwd, een nagroeibare grondstof.
04. De woning zorgt er voor dat een uitbreidend gezin zijn plek vindt in de stad en niet zoals veel het geval is de stad verlaat. Grote terrassen met verschillende zichten, belichting, privacy, met een ander karakter, zorgen voor voldoende buitenruimte aan de woning en kunnen een alternatief bieden aan de tuin op het platteland. De woning bezit een groot zuiderterras, maar ook een ontbijtterras en een verpozingsterras, telkens met andere zichten op de stad.
05. De woning is goed bereikbaar met openbaar vervoer, autobezit is niet nodig.
06. Ruimtelijkheid, licht en zicht, zorgt voor een aangename woning, daarnaast zorgen de lichte wanden binnenin dat de woning ook later nog aanpasbaar is en zijn gebruiker kan overleven. Het zuiderlicht komt tot in het hart van de woning via de trap en de vide.
07. De woning is een passieve woning en heeft beperkte energie nodig (luchtdicht, 3-dubbel glas, degelijke isolatie, beperking opwarming, ventilatiesysteem D met zeer hoog rendement). Fotovoltaïsche cellen op het dak leveren electriciteit. De zonneboiler zorgt voor warm water. Zonwerende beglazing en een zonneluifel beperken de opwarming van de woning.
08. de woning verdicht het woonweefsel in de stad.
09. de woning heeft meer karakter aan haar omgeving en stimuleert haar omgeving.

b. Integratie en geschiktheid van het gebouw in sociale, milieu, landschappelijke en economische context
01. zie a.02. De verbouwing kan stimulerend werken voor het opwaarderen van de wijk.
02 zie a.03. De materialen werden merendeel gekozen op basis van hun score op levenscyclusanalyse (NIBE classificatie)
03. zie a.04 en a.07
04. de woning richt zich op de stedelijke zichten en context, heeft een verregaande relatie met de stad. Zien en gezien worden, zowel bij open als gesloten ramen, zonder dat het ten koste gaat van de privacy (oa door de hoogte). Dit verhoogt het sociaal weefsel in de stad.
05. er werd in intens overleg gegaan met de bouwheer, de stedenbouwkundige diensten en de brandweer. Het overleg was een katalyserend proces dat leidde tot huidig ontwerp.

c. Optimalisatie van de beschikbare bouwoppervlakte in overeenstemming met de stedenbouwkundige regels
01. de bouwhoogte was beperkt tot de hoogte van de opening in de parkwand. In overleg met stedenbouw van de stad en het gewest konden we de bouwlagen genoeg hoogte geven (2,5 m) en konden we de woning extra ruim laten voelen door balklagen zichtbaar te houden waar mogeloijk (waar geen brandvereisten), uitzicht te bieden (niettegenstaande passieve woning), en beide bouwlagen ruimtelijk met elkaar te betrekken.
02. De bestaande trappenhal die de zolder bediende, vormt de toegang tot de woning. Om geen ruimte te verliezen wordt de interne trap boven de bestaande trappen ingeplant.
03. De opstanden naar het zuiderterras zijn ingericht als kasten.
04. De ruimten tussen de schoorstenen van de ondergelegen appartementen worden benut voor kasten.
05. Een wand loodrecht op de gevel herbergt alle gesloten functies: een badkamer, een toilet, een technische berging, en maximaal benutte bergruimte door ingebouwde apothekerkasten.
06. Niet alles is volgebouwd, er werd bewust gekozen om voldoende gevarieerde buitenruimte te bouwen aan de woning. Zo verandert de beleving van de woning naargelang seizoen en buitenklimaat.

Bouwtechnische kwaliteit en het gebruik van innovatieve hout-gebaseerde materialen

a.Akoestiek
01. om de zichtbare balken te behouden is er een dubbele vloer in WBP-multiplex voorzien op de bovenste verdieping met 2 à 3 cm minerale wol tussen om de vloer ook geluidswerend te maken (luchtgeluidsisolatie + contactgeluidsisolatie)
02. voorzetwanden op de gemene muren voorkomen mogelijke geluidshinder van de buren
03. toepassing van systeem D voorkomt geluidslekken via ventilatieroosters.
04. luchtdicht bouwen samen met dubbele bescherming van de houtskeletwanden in OSB én Gipskarton, zorgen voor een aangename geluidsisolatie.
05. ook de lichte binnenwanden werden van minerale wol voorzien met osb en gipskarton of multiplex, om zo een maximale geluidswerendheid te bekomen (massa-veer-massa)
06. de binnentrap en de wanden rondom de trapkoker zijn ook met minerale wol geïsoleerd waardoor maximale geluidsisolatie wordt bekomen tov de trappenhal.
07. op beide vloeren wordt voor een zwevend vloersysteem gekozen zodat er geen contactgeluid naar de onderliggende bouwlaag kan overgedragen worden
08. driedubbel glas beperkt het geluid via het raam.

b. Brandveiligheid
Een extra appartement bovenop een bestaand gebouw bouwen brengt qua brandpreventie het nodige overleg met de brandweerpreventiediensten met zich mee.
01. buitengevelbekleding (ceder + onderstructuur) werd geautoclaveerd om de geschikte brandklasse te bekomen
02. in overleg met brandweer Brussel werd bepaald welke vloerdelen brandwerend beschermd dienden te worden.
03. er werd gekozen voor niet brandvoortschrijdende bouwmaterialen (isolatie, dakdichting enz...)
04. De interne houten trap is eveneens aan de onderzijde brandwerend beschermd.

c.Structuur (optimaal gebruik van materiaal)
01. Naast een milieubewuste keuze, was het kiezen voor bouwen in hout ook evident gezien we zo de bestaande fundering van het gebouw minimaal belastten. We kozen voor gelamelleerde Kerto-S balken.
02. Het bouwen in houtskelet rijmt maximale isolatiemogelijheden met weinig plaatsverlies, wat ideaal is gezien de bestaande context en het optimaal benutten van de ruimte in combinatie met het maken van een passieve woning.
03. Structuur van de binnenvloer in houten kerto balken, maakte het hier mogelijk om de beperkte hoogte hoger te laten ervaren door toepassing van zichtbare balken en geeft het de woning een warm karakter.

d.Energetische performantie
01. de woning is een passiefwoning. Zonder rekening te houden met de zorgvuldig, zonder koudebrug gedetailleerde bouwknopen (optie C) komen we aan netto energiebehoefte verwarming van 14.85 kWh/m2 en een primair energieverbruik van 39.13 kWh/m2. Dit houdt doorgedreven isolatie, luchtdicht bouwen, driedubbel glas in.
02. de woning bezit 2 Bulex zonnecollectoren van 2.35 m2 om warm water te bereiden
03. de woning is uitgerust met 6 Bauer zonnepanelen met een piekvermogen van 265
04. de weinig resterende warmte die nog nodig is om de woning op te warmen wordt geleverd door een condenserende waterketel op aardgas, bulex thermomaster T30/35 met 108.5 % testrendement en een ketelinlaattemperatuur bij 30 % deellast van 30°
05. de ventilatie gebeurt gecontroleerd met systeem D met warmteterugwinning. Het toestel, Zehnder comfoAir Q350 heeft een thermisch rendement van 90 %
06. opwarming van de woning wordt vermeden door zonwerend glas en een luifel.

Bioklimatisme

De passieve dakwoning vormt een compact gebouw en verhoogt de densiteit van de stad. Door te kiezen voor een woning in de stad beperkt het uitbreidende gezin zijn ecologische voetafdruk.

Door een ruimtelijke woning te bouwen met interessante uitzichten, met diverse woonsferen en verschillend georienteerde terrassen beogen we een geliefd woonklimaat gebouwd te hebben dat later weinig nood aan aanpassing heeft. Evenwel laten de lichte wanden binnenin makkelijk aanpassingen in de toekomst toe.

De woning is een passieve woning. Degelijke doorgedreven isolatie, luchtdicht bouwen, ventilatiesysteem D met warmteterugwinning, beperkt de energiebehoefte voor de woning. Fotovoltaïsche cellen zorgen voor electriciteit, een zonneboiler verwarmt het sanitaire warme water. De weinige resterende energiebehoefte wordt door een condensatiegasketel aangeleverd. Opwarming wordt vermeden door een zonneluifel en zonwerend driedubbel glas. Het bouwen binnen een bestaande context, tussenin gemene muren, bovenop een bestaand gebouw met een bestaande toegang, verhoogt de complexiteit naar detaillering toe.

Materiaalkeuzes zijn gemaakt op basis van hun score op levenscyclusanalyse (NIbe-classificatie)

We kozen voor houtbouw, een nagroeibare grondstof, in alle mogelijke toepassingen: alle vloeren zijn uit gelammelleerde balken en WBP-multiplex, gevelwanden zijn in houtskelet met OSB en houten gevelbekleding, een plankenparket uit esdoorn, kasten zijn uit hout gemaakt, lichte binnenwanden zijn in hout, trappen zijn in hout, borstweringen binnen en buiten zijn in hout, terrassen zijn in hout.

Het autoclaveren van hout maakte het mogelijk om ook in een middelhoog gebouw te kiezen voor houten gevelbekleding.

Andere milieubewuste materiaalkeuzes (NIBE) EPDM dakdichting, minerale wol, …

Ruimtelijke functionaliteit van het ontwerp

Een voorheen onbenutte dakzolder wordt bouwgrond. De bestaande toegang tot de zolder wordt de toegang tot de woning. De bovendakse restruimte samen met de zolder worden geactiveerd en omgezet tot een woning. Een houten wand loodrecht op de gevel herbergt de ondersteunende functies van de woning: badkamer, toilet, technische berging, wasmachine en droogkast, een geoptimaliseerde compacte maar zeer ruime berging aan de hand van apothekerkasten. De schuine wand ontvangt de bezoeker van de woning en opent de woning naar de keuken en eetruimte. Grote raampartijen bieden zicht op de stedelijke context en een schuifraam geeft toegang tot een terras. Het terras laat toe te ontbijten met de morgenzon met zicht op de stad. De rustige achterzijde is het slaapgedeelte. Boven de bestaande trap komt afgemeten een nieuwe trap. Samen met de vide verhoogt die de ruimtelijkheid en brengt die het zuiderlicht binnen op de verdieping tot in het hart van de woning. De bovenste verdieping heeft achteraan een zitruimte gelinkt aan een groot zuidgericht terras. Een iets hoger getrokken borstwering laat toe er toch nog van het stedelijke zicht te kunnen genieten maar tegelijk ook voldoende gevoel van privacy te hebben. Een luifel beperkt er de opwarming in de zomer. De opstand naar het terras is tevens zitbank én een handige opbergruimte.

Aan de voorzijde van de woning is er ruimte voor een bureau, voor thuiswerk, met het mooiste zicht op de stad. Een klein terras laat er toe even te ontspannen en een koffie te drinken. Oude niet meer in gebruik zijnde schoorstenen worden ingezet voor de leidingen die naar het technisch lokaal lopen. Tussenin de schoorstenen worden kasten ingebouwd.

Circulair materiaalgebruik en de toepassing van lokale materialen

In dit ontwerp werd hout maximaal ingezet, een hergroeibare grondstof.
Kerto balken worden geproduceerd in Europa (Finland) door een 100% zelfvoorzienende fabriek op het gebied van energie.

Houtskelet in grenen of dennenhout.

Toepassing indien zichtbaar van multiplex met berkfineer, en verborgen OSB in vloerdelen, houtskeletwanden, opstanden, daken en lichte wanden.

Toepassing van berkfineer multiplex voor vast meubilair, plankenvloer in es.

Verbindingen aan het weinige staal die in de woning zit werd met bouten uitgevoerd, zodat deze ook weer vlot los te koppelen zijn.

Afvoerleidingen zijn in PE- omwille van langere levensduur en recycleerbaarheid, we kozen voor EPDM dakdichting i.p.v. Bitumen.

Aluminium ramen zijn onverwoestbaar in de tijd maar vragen veel energie om te maken. De fabrikant Reynaers (driedubbel glas) maakt zijn ramen uit gemiddeld 49% gerecycleerd materiaal, wat de nodige energie reduceert.

De structuur van de woning gaat van gemene muur naar gemene muur. Het interieur of de opdeling intern is vlot aanpasbaar in de toekomst. De woning kan dus makkelijk de gebruiker overleven en kan ook makkelijk voldoen aan de wensen van toekomstige gebruikers. We beoogden ook het maken van een geliefd gebouw, zodat de nood aan aanpassingen in de toekomst zo laag mogelijk is.

Het ontwerp werd gebouwd met gesplitste aanneming van verschillende lokale bedrijven.

Het uitvoeringsbestek, de plannen en de meetstaat zijn heel gedetailleerd opgesteld, om de uitvoering goed te beheersen, maar ook om achteraf een goed idee te hebben welke materialen en welke hoeveelheid er in het gebouw zijn toegepast.

Comment participer?

Pour le 31.05.2020 à 23h59 au plus tard, un dossier complet doit parvenir aux organisateurs sous forme d’un envoi par Wetransfer à l'adresse e-mail info@bois.be. Les documents nécessaires pour participer aux Belgian Timber Construction Awards 2020 sont :

Les étapes décrites ci-dessous doivent être suivies pour chaque projet individuel soumis. En d'autres termes, un jeu de documents distincts doit être remis pour chaque projet soumis.

L’envoi doit contenir les documents suivants :
1. La fiche projet dûment complétée
2. Les plans et sections (voir détails dans le règlement)
3. Les photos de la réalisation (voir détails dans le règlement)
4. Facultatif : des informations complémentaires (voir détails dans le règlement)

COVID-19
(Mise à jour du 18.05.2020)

En raison de la pandémie actuelle, plusieurs projets n’ont pu faire l’objet d’une réception provisoire. Les organisateurs des BTCA ont dès lors décidé de repousser la date de réception provisoire des pro-jets soumis de deux mois, au 31.07.2020. Le document de réception provisoire signé ainsi que d’éven-tuelles photos complémentaires devront impérativement être transmis pour finaliser la candidature.