Categorie MultiresidentiëleGebouwen

Locatie
Namen
Opdrachtgever
Invest Immo Belgium sa
Architect
SPECIMEN architects (Perrine ERNEST, Nicolas BOURGUIGNON, Sourya SUKHASEUM)
Stabiliteitsbureau
NEY+partners/WOW
Bouwheer
Lamcol sa
Bebouwde oppervlakte
100 m²
Bewoonbare oppervlakte
720 m²
Voorlopige oplevering
16 mei 2018
In welke bouwelementen is hout toegepast?
Algemene structuur in CLT
Houtvolume
190 m³
Documenten
[PDF] 2_3Prix_HABGP5_Plans

Appartementsgebouw KIETUDE
[3e prijs]

Photo credits: Valentin Bianchi (1–4, 6–11), Pascal Themans (5, 6)

Architecturale kwaliteit en inplanting

Het project bevindt zich dus in het historische centrum van de Belgische stad Namen. In een smalle steeg juist naast het station. In de buurt kunnen we art deco huizen vinden. Een van de uitdagingen was om een eigentijdse architectuur voor te stellen die zich perfect integreert in de art-deco-omgeving van het historische centrum.

Het terrein is extreem klein, slechts zesennegentig vierkante meter, bovendien is het breder dan dat het diep is. Volgens de geldende stedenbouwkundige voorschriften mocht het nieuwe gebouw niet hoger zijn dan 17 meter. Een ander kenmerk van het perceel is dat het hoofdzakelijk mono-georiënteerd is. De breedste gevel op het zuiden mocht open zijn, maar de andere niet, omdat ze aan andere eigendommen grenzen. Slechts een deel van de noordgevel kon worden geopend omdat deze uitkeek op de eigendom van dezelfde eigenaar.

De uitdaging was om 10 appartementen te zetten op een klein stukje grond. De CLT-constructie had het voordeel dat ze de dikte van het muurcomplex vermindert, waardoor de bruikbare oppervlakte van de appartementen vergroot kon worden. Op elk niveau is de gevel gevouwen als een lint, waardoor er ruimtes ontstaan die boven de straat hangen. Door de gevel volgens een geometrisch raster om de twee verdiepingen anders te plaatsen werden extra ruimtes gecreëerd. In dit geval zijn de terrassen op het zuiden gericht.

Het feit dat de gevel gevouwen is, geeft hem een dikte die toelaat om hem te transformeren in een echte leefruimte, zowel binnen als buiten. Het doel was om een energie-efficiënt gebouw te zetten met een beperkte milieu-impact.

De keuze van de houtconstructie was oorspronkelijk ingegeven door structurele eisen. Het gewicht van de structuur wordt er driemaal lichter door. Dit was belangrijk omdat de bodemproeven hadden uitgewezen dat het perceel een lage draagkracht had.
Bovendien geeft het speciale ontwerp van de gevel een zeer laag aantal draagpunten. Het gewicht zo laag mogelijk houden was daarom dus cruciaal.

De tweede reden die het gebruik van hout interessant maakte was de kleine omvang van het perceel en de wens om de bruikbare oppervlakte te optimaliseren. De constructie in hout in plaats van beton liet toe om de vereiste isolatiedikte te verminderen. Elk appartement wint bijna een vierkante meter op de samenstelling van de muur.

Bovendien kon het werken met CLT-vloeren het probleem van de balkons efficiënt oplossen door één enkel horizontaal structuurelement te gebruiken voor binnen en buiten.
Hout is bijzonder geschikt voor het verspringende buigspel dat de architecten wilden realiseren.

Tot slot bood CLT het voordeel dat de bouwtijd verkort werd. Dit was belangrijk omdat het project zich op een weg in de binnenstad bevond waar de werffaciliteiten een belangrijk deel van het budget vormden. Het gebouw kon in 6 weken tijd verhoogd worden, aan één verdieping per week. Het gebouw was zeer snel droog, aangezien alle ramen besteld waren vóór de montage van de CLT-structuur.

Aangezien CLT zeer makkelijk zichtbaar kan blijven, kan men besparen op een hele reeks afwerkingskosten.

Het doel van het project was het creëren van kleine wooneenheden met een vrij hoge dichtheid, maar met behoud van een zekere levenskwaliteit. De houten constructie beantwoordde perfect aan dat programma. De gevel, met zijn spel van trappen en overstekken, past perfect in het architecturale ritme van het steegje, dat gekenmerkt wordt door art-deco-huizen met karakteristieke boogramen.

Bouwtechnische kwaliteit en het gebruik van innovatieve hout-gebaseerde materialen

Akoestiek
De geluidsisolatie werd verticaal ontworpen. Aangezien elk niveau plaats biedt aan twee appartementen, wordt het gebouw letterlijk doormidden gesneden. In de dubbele gemeenschappelijke muur tussen elk appartement werd de spouw opgevuld met houtwol.
Horizontaal hebben we gewerkt met het principe van de massa-veer-massa door 10 cm betonnen zwevende dekvloeren te leggen boven een synthetische geluidsisolatie.

Brandveiligheid
De panelen zijn zo gedimensioneerd dat ze de vereiste brandstabiliteit kunnen garanderen, zelfs binnenin de schachten en in de liftschacht.

Structuur (optimaal gebruik van materiaal)
Het gebouw is relatief hoog (6 niveaus) en ondiep. Reken daarbij het relatief lage gewicht van het hout. Bijgevolg was de belangrijkste zorg niet het neerlaten van de ladingen, maar wel opvangen van de dwarskrachten (windverband). De ingenieurs waren van plan om delen van de vloer te verlagen om er stukken CLT te plaatsen met de lagen in verticale positie, zodat ze in compressie zouden kunnen werken op de plaatsen die het meest belast zouden worden door de krachtmomenten.

Energetische performantie
De houten structuur werd van buitenaf geïsoleerd en bepleisterd. De enveloppe werd zeer luchtdicht en goed geïsoleerd gemaakt.

Bioklimatisme

Vandaag vertegenwoordigt houtbouw in België slechts 10 % van de nieuwe gebouwen en de meeste daarvan zijn van het type houtskeletbouw. Van deze 10 % neemt CLT slechts 7 % voor zijn rekening.

Men kan dus stellen dat het gebruik van CLT nog zeer uitzonderlijk is, maar daar komt stilaan verandering in. Verwacht wordt dat houtbouw binnen de bouwsector een steeds grotere rol zal gaan spelen. Door ons ki-etudeproject in Namen te presenteren willen we aantonen dat houtbouw een efficiënt, economisch en ecologisch antwoord kan zijn voor privéwoningen in stadscentra. Dat ligt niet voor de hand want er bestaan nog veel vooroordelen, zeker over de kostprijs.

Er dient ook vermeld te worden dat het gebouw gefinancierd werd door een bouwpromotor. Het was dus de bedoeling om winst te maken met het bouwen en verkopen van de appartementen. Omdat CLT in aankoop duurder is dan beton, vormt dat een belangrijk tegenargument voor de bouwpromotor. Maar we zullen zien dat het antwoord dat met CLT werd gegeven voor iedereen voordelig uitviel, zélfs voor de ontwikkelaar.

We zullen aantonen waarom houtbouw relevant was voor het hele project, zowel wat de architecturale als de technische aspecten betreft.

De zuidgeoriënteerde gevel werd grotendeels opgetrokken uit glas om de passieve energieopbrengst in de winter te verhogen. In de zomer werpt de oversteek van de gevel schaduw op de ramen van de onderliggende verdieping, zodat deze beschermd zijn tegen oververhitting.

Het gebouw wordt verwarmd met warmtepompen.

Ruimtelijke functionaliteit van het ontwerp

Het gebouw werd dus strikt ontworpen volgens deze basiscriteria

SPACE – verbeter de beschikbare oppervlakte door extra ruimte boven de straat toe te voegen

LIGHT – open de zuidgevel door gebruik te maken van zuidgeoriënteerde terrassen

PRIVACY – verander de richting van het uitzicht met een schuine zijde. Om de zuidelijke oriëntatie optimaal te benutten, besloten we om de gevel te openen met plafondhoge ramen, zodat in de winter geprofiteerd kan worden van de zonnewarmte en het licht maximaal binnenkomt.

Anderzijds zorgde de nabijheid van de gevel aan de overkant van de straat voor een zekere spanning. Tussen de gebouwen aan elke kant van de straat ligt slechts vijf meter afstand. Deze zeer grote nabijheid leidde ertoe dat de ruimtes die boven de straat liggen ontworpen werden met een schuine wand, om zo het uitzicht af te buigen naar de straatas in plaats van naar de overkant van de straat. Als we de indeling van de ruimte verdieping per verdieping bekijken, hebben we een rationele organisatie, twee appartementen per verdieping met uitzondering van het gelijkvloers en het penthouse.
Aan de linkerkant hebben we studio's van 35 vierkante meter en aan de rechterkant appartementen van 65 vierkante meter. Elk niveau is anders door de verbuiging van de gevel, die niet in dezelfde richting gaat, maar de verhoudingen blijven gehandhaafd. Op het bovenste niveau ligt een penthouse met een groot terras dat uitzicht geeft op Namen. Elk appartement/ elke studio is verbonden met een terras op het zuiden. De positie van vensters en openingen zorgt ook voor verbindingen tussen de verschillende appartementen. Dat is iets wat we interessant vinden, dat mensen verbonden worden door in hetzelfde gebouw te wonen.

Circulair materiaalgebruik en de toepassing van lokale materialen

De CLT is afkomstig van KLH en werd dus geproduceerd in Oostenrijk. De ruwbouw werd met andere woorden gerealiseerd uit een hernieuwbare bron en met een beperkt effect op het milieu. Hij is PEFC gecertificeerd. We hebben de hoeveelheid afwerkingsmateriaal kunnen beperken door de structuur maximaal zichtbaar te laten. De vloeren in ruw beton en de wanden van CLT-plaat werden waar mogelijk zichtbaar gelaten.

Comment participer?

Pour le 31.05.2020 à 23h59 au plus tard, un dossier complet doit parvenir aux organisateurs sous forme d’un envoi par Wetransfer à l'adresse e-mail info@bois.be. Les documents nécessaires pour participer aux Belgian Timber Construction Awards 2020 sont :

Les étapes décrites ci-dessous doivent être suivies pour chaque projet individuel soumis. En d'autres termes, un jeu de documents distincts doit être remis pour chaque projet soumis.

L’envoi doit contenir les documents suivants :
1. La fiche projet dûment complétée
2. Les plans et sections (voir détails dans le règlement)
3. Les photos de la réalisation (voir détails dans le règlement)
4. Facultatif : des informations complémentaires (voir détails dans le règlement)

COVID-19
(Mise à jour du 18.05.2020)

En raison de la pandémie actuelle, plusieurs projets n’ont pu faire l’objet d’une réception provisoire. Les organisateurs des BTCA ont dès lors décidé de repousser la date de réception provisoire des pro-jets soumis de deux mois, au 31.07.2020. Le document de réception provisoire signé ainsi que d’éven-tuelles photos complémentaires devront impérativement être transmis pour finaliser la candidature.